Starinar
Starinar
Istorija Semberije
Prezimena
Promjena prezimena u Semberiji je normalna i uobicajna pojava.Prilikom ispitivanja stanovništva(porodica)vrlo cesto cemo se sresti sa činjenicom da je doseljenik u matici imao drugo prezime ali da njegovi potomci danas ne znaju kako je ono bilo.Isto tako za mnoge ogranke jednog pretka se zna da imaju druga prezimena(primjer Vojinovići a od njih Avramovici,Kajmakovici,Cvjetinovici).Najzad pri prvom opisu stanovništva izvrešenom poslije okupacije Austrougarske prezimena davana najčešće po imenu oca ozvaničena su,dok su pak neki zapisali staro prezime(doduše dosta ređe).Ta nova ozvanicena prezimena su zadržana do dana današnjeg a pored toga pojedine porodice imaju još po jedno prezime po kome su poznate u selu(dio Avramovica od Isajla Isajlovići - Modran ili Margetici u Obarskoj su poznatiji kao Lazici dok su zvanicno prezime dobili po nekoj Margiti koja je rano ostala udovica).Dvostruka prezimena imaju još i porodice domazeta kao i sestrica koji dođu da zive kod ujaka i naslede njegovo prezime kao i "krsno ime".
Semberija ime moje
Molitvišta
"Molitvište" je dio sela na kome su se nakad održavale"molitve.U nekim selima molitvište se nalazi u "gaju",šumici što upućuje na porijeklo ove prakse u staroslovenskim šumskim svetilištima.
Na molitvištima se obićno nalazi ukrašen krst a ono često služi i kao mjesto masovnog ili pojedinačnog krštenja.Tamo đe je to moguće(zbog prostornih mogućnosti)molitvište je ujedno i vašarište što je jedna od odlika uređenosti semberskih sela.
Semberska sela su najbliža mačvanskoj vrsti starovlaškog tipa(prema Cvijićevoj klasifikaciji tipova sela).To je prvobitno selo razbijenog tipa koja se usled priraštaja stanovništva u niskim i plodnim oblastima,po ugledu na sremska i banatska sela,postepeno pretvara u drumsko selo.
PČELARSTVO
Ranije je bilo mnogo više pčela jer je bilo više ispaše za njih.Selo Kovanluk dobilo je ime po mnogobrojnim košnicama : kovanlucima bega Pašića.Sada retko ko drži pčele,a i ukoliko ih ima , to je samo po nekoliko košnica. Čelnjak je obično u blizini kuće.To je drvena klupa na kojoj stoje košnice i koja je obično natkrivena. Košnice su pletare (od dvije loze oblepljene balegom) ili sanduci. Smatra se da se pčele bolje roje u pletarama.Nekada su med cedili drvenim menđelama, a danas se služe savremenim spravama i odgajaju pčele dohranjivanjem.
Arar
Arar
U ranijim pisanjima pričao sam vam o Semberiji koja je povremeno pustošena i pretvarala se u šume a povremeno ljudi bi dolazili naseljavali pusta sela i prostore.Na taj način nastajala su nova naselja i zaseoci.
Obično bi beg ili neki drugi feudal na «svoje» posjede dovodio radnike tj. sluge kojima bi davao male posjede i tako ostvarivao prihode kroz ubiranje poreza i nameta.Ne tako često ti doseljenici nisu samo pili puki stočari ili zemljoradnici nego i zanatlije ili ljudi poznavaoci rijetkih zanimanja kao što je slučaj sa Momalucima kod Amalija gdje su dovedeni pčelari da bi begu uzgajali pčele(komaluk znači pčelinjak).
Tako je i u Modranu od sredine 17. vijeka doseljavano stanovništvo iz Brda,Hercegovine i Crne Gore.To stavništvo se brzo suočilo sa manjkom obradljivog zemljišta pa se naseljava i lijeva strana rijeke Modran.Krčenjem šuma nastaju obradljive površine tj. atari i to:Hiseta,Lug,Duge parcele,Jabanuša,Krčevine i dr.Tako iskrčeno zemljište se nazivalo «ararno zemljište»,vjerovatno je kasnije za vrijeme Austro-ugarske dobilo ime od riječi agrar.Nove obradljive površine stvorile su mogućnost širenja porodica i nastajanja novih dijelova sela kao što je Bukova Greda u neposrednooj blizini Lugonja(o tom dijelu Modrana smo pisali u smislu prvih pisanih izvora o Modranu).Ovde treba dodati da Modran kao naseljeno mjesto nikada nije prestajao da postoji tj. uvjek je imao stanovnike od svog prvog pimanja i pisanih tragova.Neke prepostavke postooje da su najstarije porodice sela današnji Teofilovići,Zarići i Popadići jer im se ne zna rod i odakle su se doselili a i samo predanje kod ovih ljudi postoji da su tu od samog stvaranja sela a to doseže do prve polovine XV vijeka.
